Rogal świętomarciński to jedyny polski produkt spożywczy chroniony nazwą pochodzenia (PDO — Protected Designation of Origin) w Unii Europejskiej (od 2008 roku). Może być wypiekany tylko w Poznaniu i okolicach (10 km od centrum) przez cukierników z certyfikatem.
## Historia
Ok. 1880 — poznańscy cukiernicy wypiekają pierwsze rogale na 11 listopada, dzień świętego Marcina. Legenda: święty Marcin, biskup Tours, jadąc na koniu do Poznania, zgubił podkowę. Cukiernik znalazłszy podkowę zainspirował się jej kształtem — pierwszy rogal.
Tradycja religijna: dzień świętego Marcina to koniec Adwentu (jeszcze przed reformą liturgiczną XV wieku). Rogal jako słodycz przed 40-dniowym postem.
## Skład — obowiązujący od 2008 (PDO UE)
Ciasto: mąka pszenna, masło (nie margaryna!), żółtka, drożdże, wanilia, cukier.
Nadzienie: masa z białego maku (od 30%), orzechy włoskie, migdały, rodzynki sultanka, cukier, wanilia, aromat pomarańczowy.
Waga: min. 150 g, max. 250 g.
Kształt: półkole „podkowa", średnica 20 cm.
Glazura: lukier plus posypane orzechami.
## Kto może piec
Tylko cukiernicy z Poznania (miasto + 10 km wokół) z certyfikatem Cechu Cukierników. Każdy rogal ma naklejkę z pieczęcią i datą wypieku.
Fałszerstwa: warszawskie, krakowskie „rogale marcińskie" — nie mają certyfikatu PDO. Można to sprawdzić, patrząc na naklejkę.
## Konsumpcja — 11 listopada
Statystycznie: w dniu świętego Marcina poznaniacy zjadają 300 000 rogali (średnio 0.5 na osobę). Sklepy sprzedają od świtu. Uroczyste degustacje w restauracjach, kościołach, urzędach.
## Gdzie kupić autentyczne
- **Piekarnia Nowakowski** (Wielka 10) — najstarsza działająca piekarnia rogala, od 1908
- **Cukiernia Kandulski** (Rynek 43) — trzy pokolenia rodziny cukierniczej
- **Piekarnia Ciast Marcina** (Woźna 30) — specjalizuje się tylko w rogalach
Cena: 12-18 zł/sztuka. Sprzedawany od 15 października do 30 listopada (potem sezon się kończy).
## Muzeum Rogala Świętomarcińskiego
Stary Rynek 41-42, otwarte pt-nd 10-18. Bilet: 25 zł (w tym degustacja). Warsztaty formowania rogala: 45 zł/osoba. Sklep muzealny — jedyne miejsce z rogalami PDO na tygodniach poza sezonem.